Ξέρετε τι κάνει κάποιον να ροχαλίζει και να κάνει παύσεις στον ύπνο του;

Σιγουρα πολλοί  δεν γνωρίζετε  ποιες είναι οι επιπτώσεις που μπορεί να έχει όλο αυτό στην υγειά σας. Ποια ειναι η συμβολή της μυολειτουργικής θεραπείας στην αναπνοή και τη ζωή των παιδιών σας και τη δική σας … 

Γράφει η  Δρ. Βασιλείου Αναστασία, DMD ΜΥΟΛΟΓΟΣ-ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΟΣ

Η αναπνοή συνοδεύει κάθε λειτουργία της ζωής µας, καθώς ακολουθεί το ρυθµό των σκέψεών µας, διαµορφώνεται µε την ένταση των συναισθηµάτων µας, τη φυσική προσπάθεια, συνδέοντας κάθε ιστό του είναι και ακόµα τα ζωτικά µας όργανα και κέντρα.

Το εύρος της αναπνοής ενός ανθρώπου αντιστοιχεί στο βαθµό της υπευθυνότητας του και καθορίζει όλα όσα µπορεί να κατέχει και να κάνει. Κάθε παρεµπόδιση ή δυσκολία στην αναπνοή, προκαλεί δεκάδες προβλήµατα στα οποία εµείς αρχικά µόνο το σύµπτωµα µπορούµε να εντοπίσουµε. Αφήνοντας το πρόβληµα άλυτο ερχόµαστε αντιµέτωποι µε χρόνιες παθήσεις ή και οξύς καταστάσεις της υγείας.

ΣΥΜΠΤΩΜΑ  

Διογκωµένα κρεατάκια, αµυγδαλές, ψηλός ουρανίσκος, στραβά δόντια, στραβό διάφραγµα µύτης,  είναι µερικά µόνο απο τα συµπτώµατα της στοµατικής αναπνοής που εµφανίζονται στη µυοσκελετική µορφολογία-γεωµετρία, τα οποία µπορώ να επισηµάνω από την δική µου οπτική γωνία µε βάση την εξειδίκευση που ακολούθησα.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΑΙΤΙΑ

Η αιτία είναι η στοµατική αναπνοή. Η στοµατική αναπνοή προκαλεί εκβλαστήσεις (διογκωµένα κρεατάκια), διογκωµένες αµυγδαλές, υψηλή υπερόα (ψηλός ουρανίσκος), στενά οδοντικά τόξα που εχουν ως αποτέλεσµα στραβά δόντια.

Η ΣΧΕΣΗ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΤΟ ΡΟΧΑΛΗΤΟ, ΤΟ ΤΡΙΞΙΜΟ ΤΩΝ ΔΟΝΤΙΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΝΟΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ.  

Το ροχαλητό στην παιδική ηλικία είναι -παρά τις περί του αντιθέτου αντιλήψεις- συχνό φαινόµενο και απασχολεί χιλιάδες παιδιά σε ολόκληρο τον κόσµο.

Αλλά δυστυχώς συχνό επίσης είναι το φαινόµενο να µην παρατηρείται έγκαιρα από το οικογενειακό περιβάλλον (οπότε µοιραία το παιδί θα καταλήξει ένας ενήλικας µε άπνοια) αλλά ούτε και οι παιδίατροι έχουν αναπτύξει τις δεξιότητες που απαιτούνται για να το αναγνωρίσουν ή να το αντιµετωπίσουν. Βεβαίως, αναγνωρίζουν τα συµπτώµατα: “κρεατάκια”, “αµυγδαλές”, αλλεργική ρινίτιδα, άσθµα, στραβά δόντια, κύφωση και επεµβαίνουν ανάλογα.

Όµως, µε το να επέµβουµε στο σύµπτωµα -και ακόµα χειρότερα µε την αφαίρεση του- το πρόβληµα δεν λύνεται. Η αιτία του προβλήµατος είναι η στοµατική αναπνοή και η λύση του είναι η µυολειτουργική θεραπεία, στην οποία µπορούν και οφείλουν όλοι να εκπαιδευτούν.

Η σωστή ρινική αναπνοή, ο τρόπος αποσυµφόρησης της ρινικής κοιλότητας και η σηµασία των κλειστών χειλιών είναι ζητήµατα που χρήζουν εκπαίδευσης.  Στο ίδιο πλαίσιο, ο ορθός τρόπος κατάποσης και µάσησης και η ορθή θέση της γλώσσας είναι παράγοντες που επηρεάζουν άµεσα την ανάπτυξη, τον καλό υπνο και γενικότερα την καλη υγεία του ατόµου.

Αλλά ας τα δούµε πιο συγκεκριµένα: 

Ροχαλητό: Το ροχαλητό είναι ένας θόρυβος που γίνεται όταν υπάρχει, είτε απόφραξη της ροής του αέρα, ή  διαταραχή στην κανονικότητά του (στο φυσιολογικό πρότυπο αναπνοής). Συγκεκριµένα αυτό σχετίζεται µε προβλήµατα στην αναπνοή, κάπου ανάµεσα στη µύτη και στο λάρυγγα.

Τα παιδιά είναι φυσιολογικό να ροχαλίζουν; 

Πολύ συχνά, το ροχαλητό των παιδιών αγνοείται από τους γονείς. Ενώ το ροχαλητό είναι φυσιολογικό όταν είναι περιστασιακό, όπως όταν το παιδί είναι άρρωστο από ένα κρυολόγηµα, ή µετά από ‘µια’ κουραστική µέρα γεµάτη δραστηριότητες, το επίµονο ροχαλητό δεν είναι φυσιολογικό. Καλούµε “επίµονο ροχαλητό” την παρουσία του για 4 νύχτες της εβδοµάδας, ή και περισσότερο.

Το σύνηθες ροχαλητό είναι η µικρότερη µορφή απόφραξης των αεραγωγών (διαταραχή της αναπνοής κατά τον ύπνο) Sleep Disorder Breathing (SDB). Στη χειρότερη περίπτωση, στο άκρο του φάσµατος βρίσκεται η (OSA), δηλαδή η Υπνική Άπνοια, που είναι η πλήρης ή µερική αποφρακτική λειτουργία.
Μπορούµε να µετρήσουµε τον διαταραγµένο ύπνο;

Μια εξέταση που ονοµάζεται µελέτη ύπνου είναι ένα εξαιρετικό τεστ για τη διάγνωση της άπνοιας του ύπνου στα παιδιά. Αλλά η διάγνωση είναι µόνο το πρώτο µέρος του όλου φάσµατος της διαταραγµένης αναπνοής ύπνου. Στη συνέχεια απαιτείται θεραπεία.  Και το κακό είναι ότι πολλά παιδιά δεν παίρνουν θεραπεία.

Αναπνοή και εγκέφαλος 

Η αναπνοή είναι µια αυτοµατοποιηµένη διαδικασία, που ελέγχεται από τον εγκέφαλο. Ελέγχοντας τα χηµικά επίπεδα στο αίµα, ο εγκέφαλος µπορεί να λειτουργήσει εάν η αναπνοή λειτουργεί σωστά.

Όταν ο εγκέφαλος πάρει το µήνυµα ότι κάτι στο σώµα δεν λειτουργεί καλά, µπορεί να αλλάξει το ρυθµό της αναπνοής για να το αντισταθµίσει. Έτσι εµείς βλέπουµε το σύµπτωµα, αλλά αυτό είναι µόνο η αντίδραση του εγκεφάλου. Είναι η απόπειρα λύσης.

Το πρόβληµα της απόφραξης των αεροφόρων οδών όµως είναι ότι, ακόµη και αν ο εγκέφαλος αναγνωρίζει ότι υπάρχει ένα πρόβληµα, αυξάνοντας το ρυθµό της αναπνοής επιτυγχάνει πολύ λίγα.

Εκτός αυτού, η όποια απόφραξη στην αναπνοή έχει ως αποτέλεσµα τα επίπεδα του οξυγόνου στο αίµα να πέφτουν. Αυτό είναι κάτι που επηρεάζει αρνητικά τον εγκέφαλο, και πυροδοτεί µια σειρά από προβλήµατα, για τα οποία θα µιλήσουµε στή συνέχεια.

ΠΩΣ λειτουργεί ο εγκέφαλος  

«Η λειτουργία του εγκέφαλου είναι εξαιρετικά πολύπλοκη και σύνθετη διαδικασία που ακόµα δεν  κατανοείται πλήρως. Αλλά γνωρίζουµε τα βασικά. Ο εγκέφαλος είναι το σύστηµα ελέγχου για το νευρικό σύστηµα.

Για να λειτουργήσει, χρειάζεται πολύ οξυγόνο. Αν αρχίσει να χάνει οξυγόνο, πανικοβάλλεται γρήγορα. Αυτό προκαλεί όλα τα είδη των αλλαγών που µπορούµε να παρατηρήσουµε και να µετρήσουµε.

Μια ακόµα σηµαντική παράµετρος του νευρικού συστήµατος είναι να είναι σε θέση να στείλει σήµατα από το ένα µέρος στο άλλο. Όταν κοιµόµαστε, είναι πολύ σηµαντικό για τον εγκέφαλο να επιτρέπεται να εργάζεται χωρίς διακοπή από περισπασµούς/ διακοπές.

Οποιεσδήποτε ανησυχητικές εκδηλώσεις, συµπεριλαµβανοµένων των χαµηλών επιπέδων οξυγόνου, επηρεάζουν την αρχιτεκτονική του ύπνου σε δυσµενή τρόπο.

ΤΙ ΕΙΔΟΥΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ βλέπουµε 

Στα παιδιά που ροχαλίζουν µπορούµε να παρατηρήσουµε τα εξής:

• µειωµένη προσοχή
• υψηλότερα επίπεδα των κοινωνικών προβληµάτων
• υψηλότερα επίπεδα άγχους
• υψηλότερα επίπεδα καταθλιπτικών συµπτωµάτων
• ηµερήσια υπνηλία
• προβλήµατα µε τη µνήµη
• προβλήµατα µε τις εκτελεστικές λειτουργίες (σκέψης µέσα από τα προβλήµατα λογικά)
• προβλήµατα στην οµιλία

Η Ροή του αίµατος στον εγκέφαλο 

Στα παιδιά που ροχαλίζουν, τα επίπεδα του οξυγόνου τους είναι χαµηλά. Το αποτέλεσµα είναι  ο εγκέφαλος να κάνει κάποιες αλλαγές.  Ένας από τους τρόπους που µπορεί να δοκιµάσει και να πάρει περισσότερο οξυγόνο είναι να προσπαθήσει να αυξήσει την αναπνοή. Ο άλλος τρόπος είναι να αλλάξει τη ροή του αίµατος προς τον εγκέφαλο.

Και αυτό είναι ακριβώς ό,τι έχουµε δει να συµβαίνει. Είναι περίπλοκο, αλλά έχει διαπιστωθεί ότι ακόµα και η ελάχιστα µετρήσιµη απόφραξη των αεραγωγών, φαίνεται πως µειώνει την ποσότητα του αίµατος που αποστέλλεται στον εγκέφαλο.

Είναι ένα σηµαντικό εύρηµα. Όταν η απόφραξη των αεραγωγών διορθωθεί το αίµα ρέει πάλι στα κανονικά επίπεδα. Το ίδιο συµβαίνει και µε τα επίπεδα οξυγόνου. Οι συγκέντρωσεις τους βελτιώθηκαν µόλις διορθώθηκε το εµπόδιο.

Σύνδροµο ελλειµµατικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΠΥ): η λανθασµένη του πρόσληψη 

Σε παιδιά µε προβλήµατα προσοχής και διάσπασης µπορεί να δοθεί η διάγνωση ΔΕΠΠΥ. Όµως, τα παιδιά που ροχαλίζουν επίσης έχουν ελλειµµατική προσοχή. Έχουν, επίσης, προβλήµατα στην επεξεργασία του λόγου, πράγµα που σηµαίνει ότι επηρεάζεται η ικανότητά τους να ακολουθούν οδηγίες. Οπότε, πριν διάγνωστούν για ΔΕΠΠΥ, πρέπει να αξιολογηθούν για την αναπνοή τους.

Τα παιδιά που αναπνέουνε από το στόµα, ροχαλίζουν, ή έχουν άπνοια ύπνου έχουν υψηλότερη συχνότητα εµφάνισης της συµπεριφοράς και επίσης εµφανίζουν συναισθηµατικά ζητήµατα όπως η υπερκινητικότητα, επιθετικότητα, κατάθλιψη, και άγχος.

Σε έρευνες αποδείχτηκε πως οι έχοντες προβλήµατα στην αναπνοή είχαν 50 έως 90 % περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν συµπτώµατα ΔΕΠΠΥ από αυτούς που ανάπνεαν κανονικά. Τα παιδιά που υπέφεραν ιδιαίτερα από άπνοια ύπνου σε ηλικία περίπου 2,5 ετών, είχαν τον υψηλότερο κίνδυνο για υπερκινητικότητα.

Στα παιδιά που σταµάτησε το ροχαλητό µε την πάροδο του χρόνου, εξακολουθούσαν να έχουν προβλήµατα από ό, τι τα παιδιά που ποτέ δεν ροχάλισαν.

Το τρίξιµο των δοντιών στα παιδιά προέρχεται από το άγχος;  

Ο τριγµός των δοντιών τη νύχτα ονοµάζεται βρουξισµός. Σε µερικά παιδιά µπορεί να είναι τόσο έντονος, που µπορούν πραγµατικά να ραγίσουν τα δόντια τους, από την τριβή. Ιστορικά, ο βρουξισµός πιστεύεται ότι είναι ένα ψυχολογικό πρόβληµα.

Αυτό όµως που γνωρίζουµε σήµερα είναι ότι σε παιδιά που τρίζουν τα δόντια τους και τα οποία έχουν πρόβληµα µε τους αεραγωγούς τους,  από τη στιγµή πού το πρόβληµα διορθωθεί, το  80% από αυτούς σταµατά και να τρίζει τα δόντια του. Το πρόβληµα ήταν ότι δεν µπορούσε να αναπνεύσει κανονικά.

Τρίξιµο των δοντιών και χαµηλά επίπεδα οξυγόνου 

Το τρίξιµο των δοντιών είναι η πιο προφανής µη φυσιολογική κίνηση της γνάθου, που γίνεται αντιληπτή κατά τη διάρκεια του θορύβου, καθώς τα δόντια συγκρούονται µεταξύ τους, ενώ υπάρχουν και λεπτές κινήσεις της γνάθου που µπορούµε να µετρήσουµε.

Είναι ενδιαφέρον ότι, αυτές οι µικρές κινήσεις φαίνονται να σχετίζονται µε τη διακεκοµµένη αναπνοή που δίνουν τα χαµηλά επίπεδα οξυγόνου στον εγκέφαλο. Το τρίξιµο των δοντιών φαίνεται επίσης να συµπίπτει µε τις αλλαγές στην πίεση του αίµατος. Θα επανέλθουµε στην αναφορά της αρτηριακής πίεσης αργότερα.

ΑΛΛΑΓΕΣ στους διαβιβαστές στον ΕΓΚΕΦΑΛΟ 

Σε φάση βρουξισµού, µπορούµε να δούµε αλλαγές στα επίπεδα των νευροδιαβιβαστών. Αυτό περιλαµβάνει σεροτονίνη και ντοπαµίνη. Αυτοί οι νευροδιαβιβαστές εµπλέκονται επίσης στην κατάθλιψη και σε άλλα ψυχολογικά προβλήµατα που εµφανίζονται στα παιδιά.

Χρειαζόµαστε ρινική και όχι στοµατική αναπνοή  

Υπάρχει µεγάλη διαφορά ανάµεσα στη στοµατική και τη ρινική αναπνοή. Στην αναπνοή από το στόµα, η οποία συµβαίνει όταν στα παιδιά είναι βουλωµένη η µύτη, τα επίπεδα του οξυγόνου στο αίµα πέφτουν. Αυτό προκαλεί όλα τα προβλήµατα που αναφέρθηκαν µέχρι τώρα, ακόµη και αν δεν ροχαλίζουν.

Και δεν είναι µόνο ο εγκέφαλος που υποφέρει 

Εκτός από όλα τα προβλήµατα µε τη λειτουργία του εγκεφάλου, η διαταραγµένη αναπνοή στον ύπνο σε παιδιά έχει επίσης αρνητικές επιδράσεις στην καρδιά και την αρτηριακή πίεση.

Στην πραγµατικότητα, η υψηλή πίεση του αίµατος στους ενήλικες µπορεί να προέρχεται από προβλήµατα ύπνου, που υπήρχαν όταν ήταν παιδιά. Αλλά δυστυχώς δεν θεραπεύτηκαν έγκαιρα και  κατάλληλα.

ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ του κατ’ εξακολούθηση “κακού” ύπνου 

Ο κακός ύπνος αυξάνεται µε την πάροδο του χρόνου. Οι πιθανότητες εµφάνισης άνοιας αυξάνονται καθώς µειώνεται η ποιότητα του ύπνου. Υπάρχουν πολλές αιτίες για ένα κακό ύπνο. Και µια από αυτές είναι η υπνική άπνοια.

Εγκεφαλογραφήµατα και φτωχές κινητικές δεξιότητες 

Σε παιδιά που είχαν διαταραγµένη αναπνοή στον ύπνο, τα µέρη του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνα  για τη σκέψη του εγκεφάλου, την επίλυση συγκρούσεων, και την προσοχή δυσκολεύονται να ανταποκριθούν. Επιπλέον, αυτά τα παιδιά έχουν µικρότερους εγκεφάλους και προβλήµατα µε τις λεπτές κινητικές ικανότητες τους.

Πόσο µεγάλο είναι η ΠΡΟΒΛΗΜΑ;

Περισσότερο από το 80% όλων των παιδιών, όχι µόνο τα άτοµα µε ΔΕΠ-Υ, θα έχουν διαταραχή του ύπνου σε κάποια φάση της ζωής τους. Αυτά έχουν τεράστιες και ποικίλες επιπτώσεις στη δυναµική της οικογένειας, σχολική αποτυχία και άλλα θέµατα υγείας.

Με λίγα λόγια; 

Τα παιδιά δεν έπρεπε να ροχαλίζουν! Αν ροχαλίζουν 4 νύχτες της εβδοµάδας, ή περισσότερο, ή το στόµα αναπνέει (βλέπουµε ανοιχτό το στόµα / χείλη χωρίς επαφή), ή τρίζουν τα δόντια τους, πρέπει να απευθυνθούν στον ειδικό της Μ.Θ. Διότι, λύση υπάρχει: συνιστάται η πρώιµη παρέµβαση, µέσω της Myofunctional Therapy , δηλαδή της Μυολειτουργικής Θεραπείας και  Εκπαίδευσης.

Η ΜΥΟΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 

Η εκπαίδευση του παιδιού στην σωστή ρινική αναπνοή, ο σωστός τρόπος αποσυµφόρησης της ρινικής κοιλότητας και η σηµασία των κλειστών χειλιών ειναι ζητήµατα που χρήζουν εκπαίδευσης. Ο ορθος τρόπος κατάποσης και µάσησης και η ορθη θέση της γλωσσας είναι παράγοντες που επηρεάζουν άµεσα την ανάπτυξη, τον καλό ύπνο και γενικότερα την καλή υγεία του ατόµου.

Συμπερασματικά και πιο απλά, η Μυολειτουργική Θεραπεία μαθαίνει το παιδί αλλά και τον γονέα, και οποίονδήποτε ενήλικα (που έχει διαγνωστεί με υπνική άπνοια, ροχαλήτο, ή τριγμό δοντιών) πως να ξεβουλώνει τη μύτη του, να κάνει ρινική αναπνοή, να χει κλειστά χείλη και να κρατά τη γλώσσα δυνατή στη θέση της, να κάνει σωστή κατάποση και μάσηση, ώστε τότε να έχει και καλό ύπνο και σωστή ανάπτυξη και καλη υγεία, όσο απλό ακούγιεται τόσο πολύπλοκο είναι στη πράξη και τόσο σημαντικό για τη ζωή ενός ανθρώπου.