Οι τελευταίες στιγμές της Κωνσταντινούπολης δεν ήταν θέλημα θεού η Πόλη να Τουρκέψει.

 

4 πλοία, τρία Γενουάτικα που έφερναν εφόδια και στρατιώτες και ένα Ελληνικό που μετέφερε σιτάρι, στις 20 Απριλίου του 1453 αντιμετωπίζουν 145 Τουρκικά, 4 μεταγωγικά εναντίον 145 πολεμικών πλοίων και κατάφεραν να φτάσουν στον προορισμό τους βοηθούμενα και από ένα έξυπνο τέχνασμα που έκανε τους Τούρκους να πιστεύουν ότι τα τρία πλοία που στάλθηκαν για να οδηγήσουν τα πλοία στο λιμάνι ήταν περισσότερα. Κάθε ένα από τα τρία πλοία είχε τρεις σάλπιγγες, οι κυβερνήτες έδωσαν εντολή να  χρησιμοποιηθούν και έτσι οι Τούρκοι νόμισαν ότι έρχονταν τουλάχιστον 20 πλοία.

21 Απριλίου κατεδαφίζεται ο πύργος της Πύλης του Ρωμανού αλλά παρά τον αδιάκοπο κανονιοβολισμό με πέτρες και χώματα οι πολιορκημένοι τον ξαναφτιάχνουν. Το σχέδιο για πυρπόληση του Τουρκικού στόλου στον Κεράτιο προδίδεται από τον Γενουάτη διοικητή του Γαλατά που στέλνει απεσταλμένο στον Σουλτάνο και του αποκαλύπτει το σχέδιο.

Οι ηρωικές αποφάσεις ξεχωριστές.

Το πλήρωμα ελληνικού πλοίου που είχε σταλεί να αναζητήσει τον Βενετικό στόλο που ο αυτοκράτορας πίστευε ότι θα ερχόταν, όταν είδε ότι δεν θα ερχόταν αποφάσισε να γυρίσει πίσω και όχι να επιδιώξει να σωθεί.

Ο μεγαλύτερος ήρωας, ο τελευταίος αυτοκράτορας που πολεμούσε έλυνε τις διαφορές των υπερασπιστών και όταν ο Σουλτάνος του πρότεινε να παραδώσει την  Κωνσταντινούπολη και σε αντάλλαγμα να του δοθεί η ηγεμονία της Πελοποννήσου, ο Κωνσταντίνος απάντησε ότι… «η Πόλη δεν είναι δική μου για να στην παραδώσω».

Η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτικών στο κράτος που σχηματίστηκε το 1832 και μετά, πούλησαν και πουλάνε το έθνος που δεν τους ανήκει, με την σιωπηρή συναίνεση της πλειοψηφίας αυτών που απελευθερώθηκαν από τους Τούρκους πρώτοι, και μετά σταμάτησαν να ενδιαφέρονται για τους υπόλοιπους.

Ελληνισμός της Συρίας και της Παλαιστίνης, Πόντος, Μικρά Ασία,  Βόρειος Ήπειρος, Κύπρος, πλήρωσαν και πληρώνουν το τίμημα.

Η περίπτωση της Κύπρου αποκτά διαφορετική διάσταση μετά το 1974, όταν οι Κύπριοι θύματα εισβολής και κατοχής, μετέτρεψαν την εισβολή και την κατοχή σε διμερές πρόβλημα σχεδόν αμέσως.

 

Στο τελευταίο πολεμικό συμβούλιο του Σουλτάνου, ο εξωμότης Ζαγανός Πασάς και οι γενίτσαροι επέμεναν για τη συνέχιση του πολέμου σε αντίθεση με τον Χαλήλ Πασά. Η άποψη τους τελικά επικράτησε και το ξημέρωμα της 28ης  προς την 29η Μαΐου έγιναν δυο ισχυρές επιθέσεις οι οποίες αποκρούσθηκαν, τόσο η πρώτη που έγινε από άτακτους Γερμανούς και Ούγγρους μισθοφόρους, όσο και η δεύτερη. Ήρωες αναδείχθηκαν πολλοί, ανάμεσα τους οι Ιταλοί αδερφοί Boccardi.

Ο τραυματισμός και η απόφαση της φυγής του Ιουστινιάνη, η ανοιχτή κερκόπορτα, απογοήτευσε και εξάντλησε τους ηρωικούς υπερασπιστές και οδήγησε στην άλωση. Μπορεί η πορεία αυτή να είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα από το 1453 αλλά μπορούσε να αποτραπεί σε πολλά σημεία. Η άλωση ήταν αποτέλεσμα πράξεων ανθρώπων από την αρχή ως το τέλος.

Οι Κρήτες με τον ηρωισμό τους ξεχώρισαν και αφού η πόλη είχε αλωθεί αρνήθηκαν να παραδοθούν και μετά δυσκολίας πείστηκαν να φύγουν ελεύθεροι όπως τους πρότεινε ο Μωάμεθ που είχε θαυμάσει τον ηρωισμό τους, αν και όλα είχαν ήδη τελειώσει.

Δεν ήταν θέλημα θεού η πόλη να τουρκέψει, αποτέλεσμα πράξεων ανθρώπων ήταν και μπορούσε να αποτραπεί ακόμα και στο τέλος.

‘Αρθρο της Ιστορικού διδάκτωρ Βαλκανικού Πολιτισμού Μελίνας Κονταξής.