H Θεολογική Σχολή της Χάλκης και πως οι Τούρκοι δεν έπαψαν ποτέ να θεωρούν την υπογραφή τους κουρελόχαρτο.

 

Η Χάλκη, όπως και τα άλλα Πριγκηπόννησα, κατοικούνταν συνεχώς από Ελληνορθόδοξο  πληθυσμό. Αυτό τεκμηριώνεται και από τον περιηγητή Εβλιγιά Τσελεμπή, που περνάει από τα νησιά το 1641 και αναφέρει ότι οι κάτοικοι ήταν Ρωμιοί ρεΐζηδες καπετάνιοι.

Η Θεολογική Σχολή ιδρύθηκε το 1844 από τον Πατριάρχη Γερμανό Δ’ στη μονή της Αγίας Τριάδας, η οποία δημιουργήθηκε από τον Πατριάρχη Φώτιο Α’ της Κωνσταντινούπολης.

Τον 9ο αιώνα αναφέρεται η ύπαρξη της μονής των Δεσποτών στο νησί της Χάλκης, η οποία ταυτίζεται με την μετέπειτα μονή της Αγίας Τριάδας. Το 1844 κατά την ανακαίνιση της μονής ανακαλύφθηκαν αρχαιότητες που θεωρήθηκε ότι ανήκαν σε αρχαίο ναό του Απόλλωνα.

Ένας από τους λόγους ίδρυσης της, ήταν η αντιμετώπιση του δυτικού θρησκευτικού προσηλυτισμού. Η σημερινή μορφή της Θεολογικής Σχολής οφείλεται στον εθνικό ευεργέτη Παύλο Σκυλίτση Στεφάνοβικ που πρόσφερε σημαντικά ποσά για την ανοικοδόμηση της όταν είχε καταστραφεί από ισχυρό σεισμό. Η βιβλιοθήκη της σχολής θεωρείται από τις πιο σημαντικές, έλκει την αρχή της στους βυζαντινούς χρόνους, πριν την ύπαρξη της Σχολής. Πολλά έργα προέρχονται από τον Θεόδωρο Στουδίτη, τον Πατριάρχη Φώτιο, την Αικατερίνη Κομνηνή.

Το 1971 η Σχολή κλείνει για καθαρά πολιτικούς λόγους, με πρόσχημα την απαγόρευση λειτουργίας ιδιωτικών πανεπιστημίων, παραβιάζοντας τόσο το σύνταγμα της Τουρκίας όσο και  την Συνθήκη της Λωζάνης. Η εξίσωση της Σχολής που πρόσφερε ανώτερη, με ανώτατη εκπαίδευση ήταν απλά το πρόσχημα. Όλοι ξέρουν ότι στην Τουρκία λειτουργούν ιδιωτικά πανεπιστήμια. Το άρθρο 37 της συνθήκης της Λωζάνης ορίζει ότι η Τουρκία δεν μπορεί να βάλει κανένα νόμο η κανονισμό πάνω από τα άρθρα 38 ως 44 της συνθήκης.

Τι προβλέπουν τα άρθρα… Συνοπτικά κατοχυρώνουν τα δικαιώματα των μη μουσουλμάνων Τούρκων πολιτών.

Το άρθρο 40 δίνει το δικαίωμα στις μη μουσουλμανικές μειονότητες να συνιστούν και να διευθύνουν με δικά τους έξοδα κάθε είδους φιλανθρωπικά, θρησκευτικά, κοινωφελή ιδρύματα- εκπαιδευτήρια.

Η Τουρκία λοιπόν δεν νομιμοποιείται να ζητάει κανένα αντάλλαγμα για την επαναλειτουργία της Σχολής της Χάλκης. Δεν ήταν Τουρκική παραχώρηση η λειτουργία της, ήταν υποχρέωση σύμφωνα με την Συνθήκη της Λωζάνης, και μπορεί να συγκριθεί μόνο με τις υποχρεώσεις που ανέλαβε η Ελλάδα απέναντι στη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης από την ίδια συνθήκη.

Το συνεχιζόμενο κλείσιμο της, δείχνει την αδυναμία διεκδίκησης από το κράτος και το έθνος, βασικών κατοχυρωμένων ανθρώπινων δικαιωμάτων για ένα ευάλωτο κομμάτι του Ελληνισμού, που από την συνθήκη της  Λωζάνης μέχρι σήμερα αφήσαμε στην τύχη του, αδιαφορώντας για το πογκρόμ που υπέστη και τις συνεχείς παραβιάσεις των δικαιωμάτων του.

Tης  Ιστορικού διδάκτωρ Βαλκανικού Πολιτισμού Μελίνας Κονταξής.