Ιστορίες: H Μεγάλη καπνεργατική απεργία όπου μέσα σε μια βδομάδα μεταβάλλεται σε πανεργατική κινητοποίηση

Ιστορίες: H Μεγάλη καπνεργατική απεργία όπου μέσα σε μια βδομάδα μεταβάλλεται σε πανεργατική κινητοποίηση. Μυλεργάτες, τροχιοδρόμοι, υφαντουργοί, τσαγκαράδες, εργάτες του ηλεκτρισμού, αυτοκινητιστές…

Τα γεγονότα στη Θεσσαλονίκη ήταν η κορύφωση μιας σειράς απεργιών που από το 1935 ξεσπούσαν στην Ελλάδα. Απεργίες που κάτω από τις οικονομικές διεκδικήσεις ήταν ξεσπάσματα της διάχυτης αγανάκτησης των εργαζομένων μαζών. Από την άλλη μεριά οι διάφοροι αστοί πολιτικοί δεν κρύβουν τα σχέδια της τάξης τους για την επιβολή μιας δικτατορίας που θα βάλει τέλος στην μακρόχρονη πολιτική κρίση. Στις 27 του Απρίλη ο Γεώργιος ο Β΄ ορκίζει κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Μεταξά στον οποίο η Βουλή παρέχει ψήφο εμπιστοσύνης.
Στις 29/4 ξεσπάει η απεργία των καπνεργατών στην Βόρεια Ελλάδα. Λίγες μέρες πριν, οι καπνεργάτες του εργοστασίου Κομέρσιαλ είχαν καταλάβει το εργοστάσιο μετά την απόρριψη των αιτημάτων τους από την εργοδοσία. Στο κάλεσμα τους για συμπαράσταση η απεργία γίνεται πανκαπνεργατική. Μέσα σε μια εβδομάδα ο αγώνας απλώνεται. Δίνεται μια απάντηση στους δρόμους ενάντια στα διαφαινόμενα σχέδια της αστικής τάξης. Μέσα στην εβδομάδα η καπνεργατική απεργία μεταβάλλεται σε πανεργατική κινητοποίηση. Μυλεργάτες, τροχιοδρόμοι, υφαντουργοί, τσαγκαράδες, εργάτες του ηλεκτρισμού, αυτοκινητιστές…

Παρασκευή 8 Μάη
Όλη η Θεσσαλονίκη είναι στο πόδι, καθώς και οι μικρομαγαζάτορες έχουν κλείσει τα μαγαζιά τους. Οι συγκρούσεις ξεκινάνε όταν οι απεργοί προσπαθούν να περιφρουρήσουν την απεργία από τους απεργοσπάστες που τους προστατεύουν οι αστυνομικοί. Οι απεργοί ενώνονται σε μια διαδήλωση που πυκνώνει από τη συμμετοχή του κόσμου καθώς κατευθύνεται προς το Διοικητήριο. Εκεί τους επιτίθεται η έφιππη αστυνομία. Οι απεργοί απαντούν με πέτρες και ξύλα.


Σάββατο 9 Μάη
Η πρωτοφανέρωτη αγριότητα της αστυνομίας κατεβάζει την άλλη μέρα ξανά το θεσσαλονικιώτικο λαό στους δρόμους. Η απεργία τώρα πια έχει μεταβληθεί σε εξέγερση όλης της πόλης. Οι σταλινικοί, που αρνούνταν να καλέσουν γενικές συνελεύσεις, τώρα, κάτω από την πίεση της εξεγερμένης πόλης, συγκροτούν την κεντρική απεργιακή επιτροπή που αποτελείται από τους προέδρους των συνδικάτων της πόλης, σταλινικούς στην πλειοψηφία τους. Αυτοί παρά την πίεση του κόσμου αρνούνται να καλέσουν για μια γενική συγκέντρωση. Οι εργαζόμενοι όμως κατεβαίνουν αυθόρμητα στους δρόμους κατά χιλιάδες και συγκεντρώνονται στα διάφορα σημεία της πόλης. Στα αυτοσχέδια βήματα ανεβαίνουν συνδικαλιστές, εργάτες, ρήτορες και καλούν τους εργάτες να πάρουν την εξουσία. Αυτές οι συγκεντρώσεις μετατρέπονται σε διαδηλώσεις και κατευθύνονται στο διοικητήριο. Στη γωνία Εγνατίας και Αριστοτέλους οι χωροφύλακες αρχίζουν εν ψυχρώ να γαζώνουν το πλήθος. Εννέα διαδηλωτές νεκροί. Με παρόμοιο τρόπο χτυπούν και σε άλλα σημεία στη πόλη. Τελικός απολογισμός από τις σφαίρες της χωροφυλακής 12 νεκροί και πάνω από 300 τραυματίες. Αν το ποτήρι της λαϊκής οργής ήθελε μια σταγόνα για να ξεχειλίσει οι 12 αυτοί νεκροί ήταν πολύ περισσότερο από σταγόνα.
Η αστυνομία απαγορεύει κάθε διαδήλωση. Αλλά οι δρόμοι πια είναι στα χέρια του οργισμένου πλήθους. Οι καμπάνες που χτυπούν κατεβάζουν στο δρόμο όλο και περισσότερο κόσμο. Οι χωροφύλακες κλείνονται έντρομοι στα τμήματα. Οι διαδηλωτές ζητούν από τους σταλινικούς όπλα. Πιέζουν την κεντρική απεργιακή επιτροπή να οδηγήσει την επίθεση στα αστυνομικά τμήματα. Μπροστά σε αυτή τη κατάσταση ο Μεταξάς διατάζει τον στρατό να παρέμβει. Η καταστολή ανατίθεται στο Γ΄ Σώμα Στρατού που σταθμεύει εκεί και στον υποστράτηγο Ζέππο. Οι στρατιώτες όμως, όχι μόνο αρνούνται να πυροβολήσουν εναντίον του πλήθους, αλλά συναδελφώνονται μαζί του. Τέτοιες σκηνές όπου απλοί φαντάροι αγκαλιάζονται με τους εργάτες θυμούνται στις διηγήσεις τους όσοι έζησαν από κοντά τα γεγονότα.
Οι σταλινικοί θα βγάλουν τους υπηρέτες των αστών από το αδιέξοδο. Το ΚΚΕ αρνείται την οποιαδήποτε σύγκρουση και καταγγέλλει σαν προβοκάτορα όποιον προτείνει πιο δυναμικές λύσεις. Δέχεται την εξουσία του υποστράτηγου Ζέππου και τρέχει να διαπραγματευτεί μαζί του. Παράλληλα, πιστό στη προδοτική γραμμή του Λαϊκού Μετώπου διαπραγματεύονται με τους Βενιζελικούς βουλευτές τη λήξη της απεργίας. Ο μόνος που αντιδρά στα σχέδια των σταλινικών μέσα στη κεντρική απεργιακή επιτροπή είναι ο τροτσκιστής Βασιλειάδης, γραμματέας του συνδικάτου μηχανουργών. Ο Ζέππος αρπάζεται από το χέρι που του προτείνουν οι σταλινικοί. Υπόσχεται πως θα ικανοποιηθούν τα αιτήματα των απεργών, θα αποζημιωθούν οι συγγενείς των θυμάτων, θα τιμωρηθούν οι χωροφύλακες.

Κυριακή 10 Μάη
Η πόλη είναι ξανά στους δρόμους. Την κηδεία των νεκρών της προηγούμενης ακολουθεί ένα ποτάμι 150.000 διαδηλωτών, που καταλήγει σε μια μεγάλη συγκέντρωση στη πλατεία Ελευθερίας. «Την επόμενη μέρα θα έπρεπε να είναι γενικός διοικητής της Βόρειας Ελλάδας ένα καπνεργάτης», δηλώνει στο πλήθος ο τροτσκιστής εργάτης Πανταζής. Αλλά είναι η εξαίρεση. Οι σταλινικοί εργάτες των συνδικάτων, οι βουλευτές του ΚΚΕ, Βενιζελικοί βουλευτές προσπαθούν να συγκρατήσουν το πλήθος. Διάφοροι αστέρες του Λαϊκού Μετώπου πείθουν τους εργάτες να δεχθούν τις «διαβεβαιώσεις» του Ζέππου και να διαπραγματευθούν μαζί του την απελευθέρωση των συλληφθέντων εργατών. Η ομπρέλα της εθνικής ενότητας ξανάρχεται να κουκουλώσει τα ταξικά συμφέροντα των εξεγερμένων. «Πρέπει να εμπιστευτούμε τον λόγο ενός ανώτατου αξιωματικού» έλεγαν. Ο θεσσαλονικιώτικος λαός παραπλανημένος και προδομένος από τη ηγεσία του δεν μπορεί να προχωρήσει μόνος του πιο πέρα.

Δευτέρα 11 Μάη
Μπαίνουν στην πόλη στρατιωτικές ενισχύσεις φερμένες από τη Λάρισα. Πρόκειται για μονάδες ιππικού πιστές στην κυβέρνηση. Ταυτόχρονα ο στόλος κλείνει το λιμάνι της πόλης. Ο Ζέππος ανακτά ξανά τον στρατιωτικό έλεγχο και αμέσως σταματά τις διαπραγματεύσεις με τους σταλινικούς. Στην πόλη εξαπολύεται ένα πογκρομ συλλήψεων, ενάντια στους πρωτοπόρους εργάτες. Η εξέγερση έχει τσακιστεί. Ο Π. Πουλιόπουλος θα γράψει τρία χρόνια αργότερα «Αν στη Θεσσαλονίκη τις μέρες του Μάη διευθύνανε όχι οι προδότες του ταξικού μετώπου αλλά μια ταξική ηγεσία, αυτή δεν θα άφηνε το κίνημα να ξεθυμάνει και να φτάσει σε αδιέξοδο με άκαρπες συνεννοήσεις και «συναδελφώσεις» με τους αξιωματικούς του στρατού που αντικαταστήσανε τους αμπαρωμένους από την οργή της μάζας στα αστυνομικά τμήματα δολοφόνους των εργατών… Μια ταξική ηγεσία θα εβάθαινε το αυθόρμητο κίνημα στη Θεσσαλονίκη, θα το εφάρδαινε με αστραπιαία ταχύτητα σε μαχητικότατες διαδηλώσεις σε όλα τα εργατικά κέντρα της Βόρειας Ελλάδας και στην Αθήνα, δίνοντάς του ένα κεντρικό πολιτικό σύνθημα τελεσιγραφικού χαρακτήρα: Κάτω ο δολοφόνος Μεταξάς! – Άμεση αποδοχή όλων των πολιτικών και οικονομικών διεκδικήσεων! Αποτέλεσμα άμεσο θα ήταν η μεγαλύτερη νίκη που γνώρισε ως τότε το ελληνικό προλεταριάτο και ένα πρωτάκουστο μεγάλωμα του πολιτικού του γοήτρου μέσα στα μη προλεταριακά εργαζόμενα στρώματα της χώρας». Χρειάστηκαν λιγότερο από δύο μήνες για το πραξικόπημα του Μεταξά και το καθεστώς τρομοκρατίας που θα ακολουθήσε.

Αλήθεια, έχετε σκεφτεί γιατί σήμερα ο Ελληνας δεν διαμαρτυρείτε, δεν διαδηλώνει, δεν σηκώνεται από τον καναπέ του να βγει στους δρόμους να  διεκδικήσει τα εργασιακά του δικαιώματα;;;;