Ποια είναι τα εμπόδια στην καλλιέργεια των οσπρίων στην Ελλάδα

 

Η παραγωγή στη χώρα μας συνεχώς μειώνεται. Καλύπτουμε το 60% των ετήσιων αναγκών μας σε όσπρια με εισαγόμενα προϊόντα, κυρίως από Τουρκία

Τα όσπρια στην Ελλάδα ήταν οι τροφές που κάλυπταν τις βασικές ανάγκες του ελληνικού πληθυσμού σε πρωτεΐνες. Η φασολάδα θεωρείται ακόμη και σήμερα εθνικό φαγητό. Με την άνοδο όμως του βιοτικού επιπέδου στη χώρα μας και την αντικατάσταση των οσπρίων από το κρέας στην κάλυψη των αναγκών του ανθρώπου σε πρωτεΐνες, τα όσπρια αν και αποτελούν το συνώνυμο της υγιεινής διατροφής, άρχισαν να εγκαταλείπονται από το τραπέζι της ελληνικής οικογένειας και να αντικαθίστανται από το κρέας, του οποίου όμως η υπερκατανάλωση, πέραν των προβλημάτων που προκαλεί στον ανθρώπινο οργανισμό, είναι ένα προϊόν ακριβό και ελλειμματικό στη χώρα μας με αποτέλεσμα να απαιτούνται τεράστιοι πόροι για την εισαγωγή του.

 

Στην Ευρωπαϊκή Ενωση τα όσπρια καλλιεργούνται σε ασή• αντες εκτάσεις αν λάβουμε υπόψη μας τη σπουδαιότητά τους και τα πλεονεκτή• ατά τους, ενώ η γενική τάση δείχνει μία συνεχή μείωση της καλλιέργειάς τους. Η ίδια τάση επικρατεί και στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα η παραγωγή τους στη χώρα μας συνεχώς να μειώνεται.

Οι κυριότεροι λόγοι της μείωσης των καλλιεργούμενων εκτάσεων με όσπρια είναι:

• Ο προσανατολισμός της ΚΑΠ για επιδοτούμενες καλλιέργειες οδήγησε πολλούς αγρότες στο να στραφούν στην καλλιέργεια των σιτηρών και του βαμβακιού.

• Η έλλειψη επιδοτήσεων στην καλλιέργεια των οσπρίων.

• Ο ανταγωνισμός της ελληνικής παραγωγής οσπρίων από τα εισαγόμενα σε χαμηλές τιμές αλλά και συνήθως χαμηλότερης ποιότητας σε σχέση με τα ελληνικά όσπρια.

• Η ανυπαρξία τυποποίησης και ενός αξιόπιστου συστήματος εμπορίας

• Υπάρχει σε μεγάλη κλίμακα το φαινόμενο της «ελληνοποίησης» εισαγόμενων ποσοτήτων οσπρίων από άλλες χώρες.

Η χώρα μας καλύπτει το 60% περίπου των ετήσιων αναγκών της σε όσπρια με εισαγόμενα προϊόντα, κυρίως από την Τουρκία, αλλά και χώρες όπως είναι οι ΗΠΑ, η Κίνα, το Μεξικό, η Αίγυπτος, η Μαδαγασκάρη και η Ινδία.

Το σύνολο της καλλιεργούμενης με όσπρια έκτασης στην Ελλάδα ανέρχεται περίπου σε 160.000- 180.000 στρ. Η μέση ετήσια παραγωγή οσπρίων είναι 33.000-35.000 τόνοι, ενώ η κατανάλωση είναι περίπου 90.000-100.000 τόνοι.

Η καλλιέργεια των φασολιών που αποτελεί και την κυριότερη καλλιέργεια οσπρίων, καλλιεργείται κυρίως στους Νομούς Φλώρινας, Καστοριάς και Καβάλας. Τα ρεβίθια στους Νομούς Ευβοίας, Βοιωτίας, Φθιώτιδας και Κυκλάδων.

Τα κουκιά στους Νομούς Ηρακλείου και Αρκαδίας, το λαθούρι στον Νομό Κορινθίας και η φακή στον Νομό Λάρισας και Λευκάδας. Τα φασόλια είναι τα όσπρια που αποτελούν το κυριότερο είδος που καλλιεργείται περισσότερο στη χώρα μας και από τα οποία παράγεται το 73% της συνολικής ελληνικής παραγωγής οσπρίων και καταλαμβάνουν το 64% των εκτάσεων που καλλιεργούνται με όσπρια. Το 55-60% των φασολιών που καταναλώνονται στη χώρα μας εισάγονται από τις ΗΠΑ, την Αλβανία, τον Καναδά και την Αργεντινή.

Οι ποσότητες της φακής που παράγονται στην Ελλάδα είναι ελάχιστες σε σχέση με το ύψος της κατανάλωσής της, με αποτέλεσμα ένα ποσοστό μεγαλύτερο του 95% των αναγκών μας να καλύπτεται με εισαγωγές από άλλες χώρες. Η Τουρκία αποτελεί την κυριότερη χώρα εισαγωγής φακής από τη χώρα μας επειδή η ελληνική παραγωγή είναι μόλις 1.200-2.200 τόνοι. Το 65-70% των ρεβιθιών που καταναλώνονται στην Ελλάδα προέρχονται από το Μεξικό και την Τουρκία.

Στη χώρα μας παράγονται ετησίως 20.000-22.000 τόνοι φασόλια, 2.700-2.900 τόνοι ρεβίθια, 1.000-1.300 τόνοι φακές, 3.200-34.00 τόνοι κουκιά, 250-320 τόνοι λαθούρια, 600-650 τόνοι μπιζέλια και 300-400 τόνοι λοιπά όσπρια (μαυρομάτικα φασόλια, πράσινα κλπ.).

Η Ελλάδα εισάγει ετησίως περίπου 18.000- 20.000 τόνους φασόλια και εξάγει περίπου 800 τόνους, εισάγει 4.500- 5.000 τόνους ρεβίθια και εξάγει 80- 100 τόνους, εισάγει 11.000- 12.000 τόνους φακή και εξάγει γύρω στους 300 τόνους, εισάγει 2.000 τόνους μπιζέλια.

Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι ο ετήσιος τζίρος της αγοράς οσπρίων εκτιμάται σε μόλις 200 εκατ. ευρώ, υπάρχουν προοπτικές για ανάπτυξη του κλάδου.

 

ΚΑΣΣΑΝΔΡΟΣ ΓΑΤΣΙΟΣ
Γεωπόνος Symagro, Επιστημονικό & Τεχνολογικό Πάρκο Ηπείρου, www.symagro.com