Ο Νίκος Βατόπουλος μιλάει στην Ιστορικό Τέχνης, Μαράη Γεωργούση.

Έχετε ασχοληθεί ιδιαίτερα με το αστικό τοπίο και τις μεταβολές του. Ποιό ήταν το έναυσμα για την υλοποίηση της έκθεσης;

Η ίδια η δεκαετία του ΄60 ήταν πάντα, για μένα, ένα θέμα που με ενέπνεε. Ως παιδί έζησα εκείνα τα χρόνια και έχω πολλές μνήμες, αλλά πέραν του βιώματος, συντρέχουν και αντικειμενικές συνθήκες που αποκαλύπτουν σήμερα στα μάτια μας την περίοδο αυτή ως συναρπαστική μέσα, φυσικά, από τις αντιφάσεις της. Είναι χρόνια μετασχηματισμού της ελληνικής κοινωνίας ενώ η Αθήνα ξαναχτίζεται και αποκτά πολλά έργα υποδομής. Συνήθως εξαντλούμε τη ματιά μας πάνω στα χρόνια του 1960 σε μία καταγγελτική ρητορεία για την αντιπαροχή. Σαφώς έγιναν σοβαρά λάθη σε ό,τι αφορά την πρόβλεψη και την προστασία. Αλλά, η απόσταση, πλέον, των 50 ετών μας επιτρέπει να χρησιμοποιήσουμε και άλλα ερμηνευτικά εργαλεία και να κρατήσουμε αποστάσεις από τις στερεότυπες και μονολιθικές προσεγγίσεις.

athens-greekaffair.gr (1)

Αρκετές φωτογραφίες και βιβλία ανήκουν σε ιδιωτικές συλλογές. Η εικόνα μαγεύει και είναι πανταχού παρούσα. Ποιός είναι ο στόχος της έκθεσης;

Επιχείρησα να δημιουργήσω μία έκθεση ατμόσφαιρας και να ανασυστήσω, στο μέτρο που μπορούσα, το κλίμα της εποχής. Είναι δειγματοληπτική η έκθεση αλλά στόχος μου ήταν μέσα από την πυκνή παρουσίαση τεκμηρίων και φωτογραφιών, που ποικίλουν και συμπλέουν σε μία θάλασσα μνήμης, να φωτίσω σαν μέσα από χαραμάδες όψεις της εποχής, της πόλης, των ανθρώπων της, των νέων συνηθειών. Γι’ αυτό πέρα από τις αναμενόμενες φωτογραφίες με αρχιτεκτονικό θέμα, θέλησα να περιλάβω και εξώφυλλα βιβλίων και περιοδικών, καρτ ποστάλ και διαφημίσεις. Στην τελική εντύπωση, πιστεύω βοηθά το περιβάλλον που έχτισε η Ελληνοαμερικανική Ενωση, με τους μαύρους τοίχους και τον υποβλητικό φωτισμό.

vat-nikos-greekaffair.gr 3

Μια φωτογραφία πιστεύετε μπορεί να ενισχύσει τον διεπιστημονικό διάλογο, ώστε να ενισχυθεί η κατανόησή της;

Κάθε φωτογραφία μπορεί να διαβαστεί με πολλούς τρόπους και αυτό έχει να κάνει με πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία και οι προσωπικές αναφορές. Πρόσφατα ξενάγησα μαθητές της Γ’ Λυκείου και ήταν μια πολύ χρήσιμη και για μένα εμπειρία καθώς προσπάθησα να «μετακινηθώ» και να τους κάνω να καταλάβουν ένα περιβάλλον εντελώς ξένο προς την καθημερινότητά τους. Αν είχα συνομηλίκους μου ή και μεγαλύτερους, θα είχα άλλη προσέγγιση στο υλικό. Ετσι και κάθε φωτογραφικό τεκμήριο, ακόμη και το πιο εύληπτο όπως μία διαφήμιση στιγμιαίου καφέ, έχει πολλά να μας πει για τις κοινωνικές συνήθειες, τις επιρροές, τις σχέσεις των φύλων έτσι όπως προβάλλονται, τα γαστρονομικά γούστα, τα πρότυπα, τις διεθνείς συναλλαγές, ακόμη και για την ίδια την πόλη και τη διάθεση των προϊόντων μέσα από νέα καφέ και σούπερ μάρκετ, που ήταν τότε καινοτομία. Πολλές επιστημονικές ματιές μπορούν να συνεργαστούν και κάθε μια να προσφέρει μία ερμηνεία.

kosmos-greekaffair.gr 4

Η Αθήνα του ΄60 μεταβάλλεται με αλματώδη ρυθμό, πού οφείλεται αυτό και ποιές οι επιπτώσεις στη διαμόρφωση του τοπίου;

Η Αθήνα αλλάζει «δέρμα» εκείνα τα χρόνια. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι όλες οι συνοικίες όπως και το ιστορικό κέντρο ανοικοδομούνται με ταχύτατους ρυθμούς. Η πόλη του σήμερα είναι απευθείας παράγωγο εκείνης της εποχής. Μόνο, που πριν από τη δικτατορία, η ποιότητα πολλών κατασκευών στο κέντρο ή σε αστικές συνοικίες, ήταν πολύ υψηλότερη από τα κατοπινά χρόνια. Η Ελλάδα ήταν μία τίγρης της οικονομίας και η οικοδομή συνέβαλε αποφασιστικά στην δημιουργία χιλιάδων θέσεων εργασίας και στήριξη δεκάδων επαγγελμάτων που επωφελούνταν από αυτήν την τόνωση. Η στέγαση των εσωτερικών μεταναστών ήταν ασφαλώς ο κύριος λόγος της ταχύτατης ανοικοδόμησης και η ταχύτητα αυτή σε συνδυασμό με τις διαφορετικές προτεραιότητες της εποχής ευθύνονται για την έλλειψη πρόβλεψης. Εγιναν πολύ σοβαρά λάθη, όπως η κατεδάφιση ιστορικών κτιρίων και η διαταραχή της κλίμακας στις συνοικίες, αλλά η άνοδος του βιοτικού επιπέδου ήταν τέτοια που έβαζε στο περιθώριο αυτή τη συζήτηση.

Προσεγγίσατε το θέμα πολυεπίπεδα μεταφέροντάς μας στο κλίμα της εποχής. Τι είναι αυτό που σας γοητεύει περισσότερο στην Αθήνα εκείνης της περιόδου;

Περισσότερο με ελκύει το στοιχείο της μεταβολής. Αν εστιάσουμε στην περίοδο 1955-1967, όταν πολλές δημιουργικές δυνάμεις από όλους τους τομείς είχαν συνδυαστεί για την ανέλκυση της χώρας στο διεθνές τοπίο, τότε θα διαπιστώσουμε ότι παρά τις κοινωνικές ανισότητες και τις πολιτικές διαμάχες, ήταν διάχυτη η εντύπωση ότι η ζωή γινόταν καλύτερη. Επιπλέον, μου αρέσει που εκείνη την περίοδο η Αθήνα, και η Ελλάδα ολόκληρη, ήταν μία ιδιαίτερα αγαπητή χώρα, που γνώριζε τα οφέλη του τουρισμού με ένα τρόπο κοσμοπολίτικο και ανοικτό. Δυστυχώς, η ανοδική πορεία ανακόπηκε με το πραξικόπημα του 1967. Αλλά η προδικτατορική Αθήνα ήταν μία πόλη ερωτευμένη με το αύριο και με πίστη στο μέλλον. Αυτό με συγκινεί.

marah-nikos-greekaffair.gr 5

 

greekaffair.gr